Coalitieakkoord 2026–2030 D66, VVD en CDA rampzalig voor natuur én economie

Nederland blijft tot na 2035 op het stikstofslot en riskeert ook nog een waterslot.

Mobilisation for the Environment (MOB) is geschokt over het gisteren gepresenteerde coalitieakkoord 2026–2030 van D66, VVD en CDA. In plaats van een kabinet dat de wet naleeft en rechterlijke uitspraken uitvoert, kiest het nieuwe kabinet voor een juridische ramkoers die Nederland langdurig vastzet in het stikstofslot, met rampzalige gevolgen voor natuur, economie en rechtsstaat.

MOB had gehoopt op een kabinet dat vanuit overtuiging zou kiezen voor het realiseren van de wettelijke habitatverplichtingen. Het tegendeel blijkt waar. Het voornemen om de doelen uit de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn) los te laten, betekent dat Nederland niet van het stikstofslot afkomt. Daarmee wordt een herhaling van het falende beleid van Rutte IV voortgezet.

Doelen vooruitgeschoven, problemen vergroot

In het akkoord worden de stikstofdoelen voor 2030 doorgeschoven naar 2035. Voor de landbouw wordt slechts een vrijblijvend streefdoel geformuleerd: “Voor de landbouw wordt voor 2030 als streefdoel een bandbreedte van 23–25% reductie ten opzichte van 2019 vastgesteld.”

Daarbij blijft volledig onduidelijk wat er gebeurt als dit doel niet wordt gehaald. Deze vrijblijvendheid is juridisch en ecologisch onverantwoord en strijdig met Europese verplichtingen.

Strijd met Europees recht en rechterlijke uitspraken

Het kabinet kondigt aan de kritische depositiewaarde (KDW) te willen vervangen door “een juridisch houdbaar alternatief”. MOB waarschuwt dat dit de vergunningverlening volledig zal platleggen. De aangekondigde invoering van rekenkundige ondergrenzen en drempelwaarden per gebied is strijdig met de Europese Habitatrichtlijn en de recente uitspraak van de rechtbank in de zaak Greenpeace versus de Staat.

Ook plannen om Lelystad Airport in gebruik te nemen voor civiel medegebruik zijn juridisch onhaalbaar op basis van Europese en nationale jurisprudentie. Tegelijkertijd wordt Schiphol ontzien en wordt daar geen enkele serieuze stikstofbeperking opgelegd.

Kaderrichtlijn Water: regels versoepelen in plaats van vervuiling aanpakken

Nederland moet in 2027 voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). In plaats van eindelijk werk te maken van het verbeteren van de waterkwaliteit, kondigt het kabinet in het coalitieakkoord aan zich bij de herziening van de Kaderrichtlijn Water in Brussel te willen inzetten op “simplificatie” van de richtlijn. Met andere woorden: niet de vervuiling aanpakken, maar proberen de regels te versoepelen.

Dit is een gevaarlijke en heilloze strategie die sterk doet denken aan de vergeefse poging van het kabinet Schoof om de mestderogatie terug te krijgen. Ook toen werd ingezet op politieke lobby in plaats van op het terugdringen van vervuiling, met als resultaat: juridisch falen en verdere verslechtering van natuur en milieu. Het nieuwe kabinet moet stoppen met wegkijken en gewoon aan de slag gaan met het bestrijden van vervuiling van water, bodem en natuur.

Geen handhaving, geen rechtsstaat

Opvallend is dat het woord ‘handhaving’ in het coalitieakkoord maar liefst elf keer voorkomt, maar geen enkele keer in relatie tot handhaving van het milieurecht. Zonder onafhankelijke, consequente en effectieve handhaving blijven klimaat- en milieudoelen een dode letter en blijft het land op het stikstofslot. Het ontbreken van adequate milieuhandhaving ondermijnt niet alleen natuurherstel, maar ook de rechtsstaat én de economische ontwikkeling.

Geen keuzes, geen beleid

Het akkoord bevat geen generieke krimp van de veestapel en zet opnieuw in op vrijwillige uitkoopregelingen die onbetaalbaar zijn en onvoldoende effect sorteren. Het gevolg: Nederland blijft verzuipen in mest en ammoniakstikstof, terwijl er geen stikstofruimte ontstaat voor industrie en woningbouw.

Daarnaast wordt het gezaghebbende rapport “De route naar toekomstige welvaart. Een sterk Nederland in een relevant Europa” (rapport Wennink) volledig genegeerd. Er is geen samenhangend landbouwbeleid en geen industriebeleid.

Heilloze voortzetting van falend beleid

MOB concludeert dat dit coalitieakkoord neerkomt op een heilloze voortzetting van het beleid van Rutte IV, met opnieuw D66, VVD en CDA aan het roer. Ook toen liet D66 na om fundamentele keuzes af te dwingen. Dat dreigt nu opnieuw te gebeuren, met desastreuze gevolgen voor natuur, economie en rechtsstaat.

MOB blijft zich inzetten voor naleving van milieuwetgeving en bescherming van natuur en rechtsstaat. Gezien dit akkoord ziet MOB zich genoodzaakt de juridische druk verder op te voeren.

Conclusie

Nederland blijft op deze manier tot na 2035 op het stikstofslot en riskeert ook nog een waterslot.

Voor een uitgebreidere reflectie op het coalitieakkoord, zie hier.