Sabic trekt de stekker uit de door de provincie vergunde mega biomassacentrale In Bergen op Zoom.

De vergunning was gebaseerd op stikstofzwendel en door de rechtbank in 2023 vernietigd. Zowel bedrijf als provincie gingen in hoger beroep bij Raad van State. Het bedrijf ziet nu in dat verder procederen zinloos is.

Chemiereus Sabic kreeg van de provincie toestemming om per jaar 110.000 kg stikstofoxiden en 3.300 kg ammoniak uit te stoten. Sabic verwachtte hiervoor een subsidie te ontvangen van circa € 300 miljoen. Terwijl boeren voor veel geld worden uitgekocht zou Sabic veel geld toekrijgen om extra stikstofoxiden en ammoniak mogen uitstoten, in combinatie met ecologisch gezien desastreuze boskap op grote schaal. 

Sabic werkte al sinds 2020 aan plannen voor de mega biomassacentrale. De installatie zou stoom en energie leveren aan de eigen fabriek en andere bedrijven op het Bergse industrieterrein. In mei 2022 verleende de provincie daarvoor een natuurvergunning, gebaseerd op 'salderen met latente ruimte', oftewel 'stikstofzwendel'. Die vergunning hield geen stand. Begin 2023 zette de rechtbank Oost-Brabant er een streep door. De rechter oordeelde dat de provincie onvoldoende had onderzocht wat de gevolgen zouden zijn voor nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Het plan van bedrijf en provincie om 'intern te salderen' mislukte. 

Zowel omgevingsvergunning als natuurvergunning vernietigd

Rechtbank Den Bosch vernietigde in 2023 zowel de omgevingsvergunning als de natuurvergunning van de nieuw te bouwen biomassacentrale. Provincie Noord-Brabant kreeg daarmee een zware draai om de oren van de Rechtbank. De biomassacentrale zou de grootste worden van Nederland en een flinke hoeveelheid stikstof uitstoten. De provincie Noord-Brabant meende dat de biomassacentrale gebouwd kon worden op basis van de 'latente ruimte'. De rechtbank dacht daar anders over en was van oordeel dat ongebruikte of slapende vergunningen niet zomaar mogen worden gebruikt voor nieuwe bedrijfsontwikkelingen. Dat was in 2023 een belangrijke uitspraak, omdat veel industriële bedrijven op een stapel oude vergunningen voor ongebruikte stikstofruimte zitten.

Ongekend grote latente stikstofruimte

Sabic was al langer berucht om de grote hoeveelheid ‘latente stikstofruimte’ in zijn natuurverguning. Dat is de ruimte tussen de werkelijke stikstofuitstoot en een te ruime berekening van de stikstofuitstoot in de natuurvergunning. Dit probleem is structureel bij industriële bedrijven omdat omgevingsdiensten geen grip krijgen op de vele vergunningen met complexe berekeningen. Sabic heeft op basis van berekeningen uit de jaren ’80 en ’90 een latente ruimte van 86%, en dat is ongekend groot. De provincie weigerde om de latente ruimte te schrappen ondanks een verzoek daartoe van MOB in 2021. Dat traject heeft de provincie stil gelegd om eerst nog de biomassacentrale te kunnen vergunnen. Ook dat is in strijd met de wet, zo betoogde MOB in haar beroepschrift.

Slechte samenwerking omgevingsdiensten

MOB hekelt tevens de gebrekkige samenwerking tussen de verschillende omgevingsdiensten in Brabant. Waar de OMWB verantwoordelijk is voor deze Wabo-vergunning, wordt de natuurvergunning behandeld door de Omgevingsdienst Brabant Noord. Deze omgevingsdiensten werken nauwelijks samen, waardoor de omgevingsdienst die voor natuurbescherming verantwoordelijk is, geen zicht heeft op latente ruimte in de milieuvergunning. MOB is onder verwijzing naar Europese regels van mening dat een dergelijke gescheiden werkverdeling voor complexe bedrijven niet mag.

Verergering klimaatcrisis door biomassastook

De biomassacentrale van Sabic komt in een lange rij van biomassacentrales die door MOB is tegengehouden. MOB is van mening dat biomassaverbranding de klimaatcrisis verergert. De CO2-uitstoot per opgewekte energie-eenheid is hoger dan die van kolen. Indien aanplant van nieuwe bomen (überhaupt) plaatsvindt, duurt het nog 50 tot 100 jaar voordat de CO2 door hergroei weer volledig is vastgelegd. Dit past niet in de tijdsperiode die is gesteld in klimaatdoelen, 55% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990) en klimaatneutraal in 2050. Opwekken van energie door biomassaverbranding is gezien deze tijdspanne geen hernieuwbare energie.

Verder verlies biodiversiteit en koolstofopslag

Een tweede groot bezwaar is de winning van biomassa (houtpellets) door kaalkap van bossen. Zo vindt systematische kaalkap van bossen voor houtpellets onder meer plaats in de Baltische Staten en het zuid-oosten van de Verenigde Staten. Zie ook de publicatie van de New York Times over houtpellets gewonnen door kaalkap in Roemenië. Dit is desastreus voor de biodiversiteit en opslag van koolstof door bossen. Houtpellets voor de nieuwe centrale van Sabic (ca 175.000 ton/ jaar) zouden geïmporteerd moeten worden, aangezien lokaal gewonnen hout uit Nederland niet meer beschikbaar is.

Houtstook slecht voor luchtkwaliteit

Biomassaverbranding leidt ook tot luchtemissies waaronder fijn stof. Het RIVM heeft aangegeven dat houtstook en biomassaverbranding dient te worden beëindigd om de nieuwe aanbevolen luchtkwaliteitsnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) te halen. Quote: “De maatregelen zouden dan zowel voor Nederland als de rest van Europa moeten gelden. Zo zou een volledig verbod op houtstook nodig zijn, net als minder veehouderij, en minder vliegverkeer. Ook zouden bestaande industriële bedrijven moeten overschakelen op de schoonste technologie, zodat zij minder luchtvervuilende stoffen uitstoten.”

Hoe nu verder?

De provincie Noord-Brabant heeft haar beroep bij de Raad van State nog niet ingetrokken. MOB heeft ook de provincie in 2021 verzocht om de latente ruimte van Sabic in te trekken. De provincie weigerde zoals verwacht, waarna we beroep hebben ingesteld. Deze procedure loopt nog.